Monday, July 24, 2017 - 12:44

Blog af Juaaka Lyberth

Nunatta BNP-a qaffattariaqarpoq namminiilivinnissamut

 

Fulde navn: Juaaka Lyberth
Alder: 61
Nuværende bosted: Nuuk
Opvokset i: Uummannaq
Primær beskæftigelse: Musiker, forfatter, freelance mediearbejder og konsulent.
Fritidsinteresser: Madlavning, sejllads, fiskeri, jagt, spille musik, lytter til radio og ser tv, følger med samfundsdebatten. Foreningsarbejde.
Det handler min blog om: Jeg vil fokusere på den grønlandske kunst- og kulturliv, herunder anmeldelser af kunstneriske udgivelser, musik og grønlandske madvarer. Endelig vil jeg skrive ad og til om medier og politik.     

Ateq: Juaaka Lyberth
Ukiut: 61
Najugaq: Nuuk
Alliartorfik: Uummannaq
Suliaq pingaarneq: Nipilersortartoq, atuakkiortoq, freelanceritut tusagassiortartoq aamma siunnersorti.
Sulinngiffimmi sammisat: Angalaarneq, aalisarneq, pinialunneq, nipilersorneq, radiumik tusarnaarneq, tv-mik isiginnaarneq, inuiaqatigiinni oqallinnermik malinnaaneq. Peqatigiiffilinerineq.
Blogginni uku sammivakka: Nunatsinni eqqumiitsuliornermut kulturimullu tunngasut samminiarpakka, matumanissaaq eqqumiitsuliornikkut saqqummiussat, nipilersukkat aamma kalaallit nerisassiaat nalilersortassallugit.Kiisalu tusagassiutit politikkilu pillugit ilaanneeriarlunga allagaqartassaanga.

Nunatta siunissami naalagaaffinngorsinnaaneranut tunngaviusussaavoq aningaasartuutissat aningaasanut inatsimmiittut nunatta nammineerluni akilersinnaalernissaat, tassa Danmarkimit tapiiffigineqarani. Tamanna isumaqarpoq nunatsinni atugarissaarnerput akissaqartinniassagutsigu landskassip nammineerluni nunatta inuiniit suliffeqarfiutaannillu aningaasanik naammattunik – akileraarutigigut akitsuutitigullu - aallersinnaalernissaa. Maannamut danskit naalagaaffiata ukiumut tapiissutigisarpai 3,7 mia. kr.

Taakkua saniasigut naalagaaffiup nunatsinni akisussaaffini nammineq akilersorpai, ukiumut 600 mio. kr. missaaniittut. Issittumi Sakkutooqarfik illersornissamut innuttaasunillu sullissisartoq ukiumut naalagaaffimmut 0,6 mia. kr-qartarpoq, aamma danskit aallartitaqarfiisa nunarsuatsinni assigiinngitsuniittut niueqatigiinnermut isumaqatigiissutinik nunarput sullitaraat. Kiisalu kalaallit Danmarkimi ilinniagaqartut akeqanngitsumik ilinniarsinnaatitaapput. Tamakku tamaasa nunatta nammineq akissaqartilissappagit ukiumut 5-6 mia. kr. missaanik amerlanerusut landskassip innuttaasuniit pissarsiarisinnaasariaqarpai. Aningaasaqarnikkut pissutsinik aaqqissuussinissaq qulakkeersimatinnagu nunarput namminersulissangaluarpat kingunerisinnaasai takorlooruminaatsorujussuupput. Nunatsinnilu partiit arlaannaataluunniit pilersaarusiorsimanngilaa, piffissaq ungasinnerusoq isigialugu, qanoq iliorluni aningaasarsiornikkut nunarput Danmarkimik isumalluuteqarunnaassanersoq.

BNP 150 % qaffattariaqarpoq
Danmarkip nunatsinnut tapiissuteqartuartariaqarneranut peqqutaavoq aningaasarsiornikkut nunatta nammineerluni ataatsimoortumik pilersisinnaasaasa  landskassimut ”tunniussinnaasai” – akileraarutitugut akitsuutitigullu isertinneqartartut - ikippallaarmata. Nunap nioqqutissiornermigut, niueqateqarnermigut akileraarutitigut akitsuutitigullu ataatsimoortumik pilersittagai taaneqartarput ”bruttonationalprodukt” (BNP). 2014-mi kisitsisit najoqqutaralugit nunatta BNP-a 2,441 milliarder USD-nik naleqarpoq.Taakkunatigut naatsorsorneqarsinnaavoq nunatta BNP-ni 150 %-t missaannik qaffariartittariaqaraa landkassip isertittagai 5-6 mia. kr-inik amerleriartinneqassappata. Allatut oqaatigalugu inussutissarsiortut aningaasat nunatta kaaviaartittagai ukiumut 15-20 mia. kr-nik amerleriartittariaqarpaat, naalagaaffiup akilersugai landskassip nammineq akissaqartilissappagit. Taakku saniasigut utoqqaligaluttuinnarnerput ilutigalugu landkassip aningaasartuutai 1 mia. kr.-inik amerleriartussaapput, landskassittaaq nammineq aningaasaatimini 2035-tinnagu nassaariniagassai.

Tunngaviusumik inatsisissaq akuerisaassappat tapiissutit annaaneqassapput
Inuussutissarsiornermut politikkimik maannamut ingerlatsineranni ilaanni isumaqalernartarpoq aningasanik agguaasseqqinnissaq Naalakkersuisut salliuterusunnerugaat aningasarsiornikkut qaffassaaniarnermiit. Suliffinnik 600-inik Nuummiit sinerissamut nuussiniarneq aningaasarsiornikkut ataatsimoortumik qaffariartitsinerussanngilaq, inuiaqatigiinnulli milliardip tungaanut aningaasartuutaassalluni. Namminersuliaarusuttulli isumaqartitsilersarput nunarput namminerisaminik inatsisitaarpat suut tamarmik pissusissamittut aaqqikkumaartut – soorlu ataatsimiititaliarsuup siulittaasua Vivian Motzfeldt AG 22-mi oqartoq:” Soorunami sapinngilagut”. Fru Motzfeldt tassaavoq tunngaviusumik inatsisissamik nunatsinnut namminiivittussamut sananiarluni aalajangiussisimavoq. Tassungali statsminister Løkke Rasmussen oqarpoq: ”inatsisissaq inunnik taasisitsinikkut akuerineqassappat Danmarkip tapiissutigisartagai ukiut sisamat qaangiutsinnagit peerneqassapput”.

Kielsen: Kinguaariit tullii aalajangiissapput
Kim Kielsenili (Siumut) Sara Olsvigilu (IA) namminersulivinnissamut piviusorsiornerusumik isumaqarsorinarput – naak aamma Nunatta - siunissami ungasinnerusumi - namminiilivinnissaanut  isumaqataangaluarlutik. Sermitsiaq nr. 30-mut Kielsen oqarpoq qaqugu nunarput namminersulissanersoq kinguaariit tuliisa nammineq aalajangiiffigiumaaraat – ilinniagaqarluarsimasunik amigaateqarnerput aamma eqqarsaatigigamiuk. Sara Olsvig isumaqarpoq naalaagaaffiup akisussaaffiinik akisuunik tigusinissamut maanna piffissaanngitsoq. Inatsisartuni oqaatigaa inatsisinik atortitsinermut tunngasut nunatsinnit tiguneqarnissaat nukiginnanngitsut, Danmarki pitsanngorsaareerpaat aatsaat piumaarmat – immaqa aamma eqqarsaatigisimassavaa suli akissaqannginnerat aamma utoqqalinersiutilinnut akissaqartitsinissaq eqqarsaatigalugu. Naak namminersulivinnissaq pillugu oqallittarnerit misigissutsinik qaffaasserujussuarnernik malitseqattaraluartut Kielsen aamma Olsvig piviusorsiorpalunnerusumik apeqqummut tassunga isumaqarput. Neriunniarta sapiissuseqarlutik isummatik attatiinnassagaat, ’nuannareqqusaaginnarlutik’ oqaluttartut akimorlugit nammineq isummaminnik innuttaasunut erseqqissaajuarnissaminnut sapiissuseqartuarlutik. Aningaasarsiornikkummi ilinniagaqarsimassutsikkullu namminiilersinnaanitsinnut ukiorpassuit suli utaqqisariaqaratta.

Kommentarer